wersja Microsoft Word - pobierz

Fundacja
AKADEMIA DOBRYCH POMYSŁÓW

www.adp.org.pl

Ogólnopolski Program Społeczny

"Wypalanie Traw Zabija ludzi, zwierzęta, środowisko.
STOP! Nie wypalaj - nie zabijaj!"




SPIS TREŚCI

1. Wstęp

2. Opis Programu (cele i sposoby ich realizacji)

3. "Dlaczego nie?" - negatywne przykłady wypalania traw
I. Negatywny wpływ wypalania traw na ludzi
II. Wypalanie traw a zwierzęta
III. Ujemne skutki wypalania traw w rolnictwie
IV. Zagrożenie pożarowe lasów
V. Łamanie prawa jest karane!!!


4. Edukacja
 I. Konspekty
II. Ankieta

 

 

1. Wstęp

Gdy zima chyli się ku końcowi i promienie słoneczne topią połacie śniegu zalęgające na polach, łąkach, w ogrodach i na trawnikach, wtedy wiatr przesusza wierzchnią warstwę gleby. Przyroda budzi się z zimowego letargu do życia. Dla większości z nas jest to najpiękniejsza pora roku - jesteśmy pełni energii, chwytamy powietrze w płuca i optymistycznie, z uśmiechem na twarzach, obserwujemy otaczający nas świat, delektując się jego pięknem. Na tablicach ogłoszeń ukażą się zarządzenia władz terenowych o czynieniu tzw. porządków wiosennych. Rolnicy, właściciele posesji i wytyczone służby miejskie przystąpią do usuwania zanieczyszczeń pozimowych na polach, w obrębie obejść domowych, w parkach, ze skwerków oraz poboczy dróg i ulic.

Utrzymywanie w czystości środowiska, w którym żyjemy, to nasz obowiązek. I tak być powinno nawet bez specjalnych zarządzeń. Niestety, dla wielu nierozważnych i bezmyślnych osób sprzymierzeńcem w wiosennych porządkach stał się ogień.

Jak Polska długa i szeroka, nad ogródkami, drogami i polami zaczną unosić się kłęby dymu, dając świadectwo umiłowania ludzi do porządków. Ludzi zapominających lub nieświadomych faktu, że wystarczy słaby wiatr, aby ogień wymknął się spod kontroli, a co za tym idzie - bardzo szybko rozprzestrzenił się i przeistoczył w tragiczny w skutkach pożar. Wówczas rzeczona niefrasobliwość oraz ludzka bezmyślność powodują, iż giną ludzie oraz zwierzęta: płoną pobliskie lasy, zabudowania mieszkalne, gospodarcze i altanki na ogródkach działkowych. Na torfowiskach ogień tli się przez wiele dni, tygodni, a nawet miesięcy, powodując straty nie tylko porastającej je roślinności, ale również masy organicznej, bardzo cennej jako kompost dla rolnictwa i źródło wartościowej substancji dla medycyny.

Mimo wielu zagrożeń utrzymuje się moda na bezmyślne podpalanie wszystkiego, co porośnięte jest usychającą trawą w różnych jej siedliskach: na łąkach, w przydrożnych rowach, wypalanie zarośli, trzcinowisk na wysychających stawach, torfowiskach, uschniętych chwastów i resztek słomy pozostawionej na polach po zeszłorocznych zbiorach. Podpalacze pytani, dlaczego to robią, odpowiadają z reguły: "Palimy chwasty, aby nie rozsiewały się ich nasiona". Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż jest to błędne myślenie. Często bywa tak, że to właśnie chwasty - takie jak perz - dzięki głęboko ukrytym w glebie kłączom, są odporne na krótkotrwałe pożary powstające przy wypalaniu traw.

Wypalanie traw w Polsce jest niechlubną tradycją, z którą od lat zmagają się strażacy, służby leśne i ochrony środowiska, policjanci i strażnicy miejscy. Ekolodzy, naukowcy, przyrodnicy i leśnicy - wszyscy zdecydowanie apelują, że wypalanie nie jest efektywnym sposobem "odnawiania" gleby. Zostało, bowiem naukowo udowodnione wiele lat temu, że wypalanie suchej roślinności wpływa negatywnie na wiele elementów przyrodniczych. W wielkim skrócie: ziemia zostaje wyjałowiona, a nie użyźnia się; nie dochodzi do naturalnego rozkładu resztek roślinnych; przerywany jest proces formowania się próchnicy; do atmosfery przedostaje się szereg związków chemicznych będących truciznami zarówno dla ludzi, jak i zwierząt. Wypalanie traw skutkuje zabijaniem znacznej ilości organizmów żywych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania przyrody.

Mimo iż wypalanie traw jest szkodliwe, niedozwolone i bardzo niebezpieczne, co roku setki nierozważnych i bezmyślnych osób (rolników, działkowców, dozorców...) właśnie w ten sposób "oczyszcza" swoje pola, łąki i trawniki, co stanowi genezę powstania niniejszego programu.

Większości materiałów na temat wypalania traw, jakie zostały dotychczas opublikowane, dotyczy problemu usuwania zanieczyszczeń pozimowych i porządków wiosennych. Pragniemy, zatem przedstawić dwie podstawowe przyczyny powstawania pożarów traw i ich następstw.

Około 30% pożarów traw powstaje w wyniku przypadkowego zaprószenia ognia, głównie za sprawą wyrzucania niedopałków z przejeżdżających pociągów czy samochodów na pobocze drogi (warto wiedzieć, że żar zapałki ma temperaturę rzędu około 800 oC, a papieros, rzucony niedopałek to około 600 oC). W żadnym z powyższych przypadków sprawcy nie biorą pod uwagę powstającego zagrożenia rozwoju pożaru na obszary leśne, a przecież jest ono bardzo realne! Trawa po okresie zimowym pali się bardzo szybko, bowiem jest wysuszona - ogień ogarnia coraz większe obszary powodując zagrożenie dla lasów, zabudowań gospodarczych, zakładów pracy itp. Aby się zapalił las, np. od suchej trawy, wystarczy 250 oC. Rzucenie niedopałka, który ma 600 oC. można przyrównać do świadomego uklęknięcia i podpalenia lasu zapałką.

Celowe podpalanie traw stanowi około 70% wszystkich pożarów traw. Najczęściej można zasłyszeć, że to zły zwyczaj osób dorosłych. Dowodem na powyższą tezę są coroczne "czarne statystyki" z których dowiadujemy się o przedziale wiekowym osób, które zginęły podczas wypalania traw. Jednak my - autorzy niniejszego programu - pragniemy zwrócić uwagę na jeszcze jeden ważny problem związany z bezmyślnym i celowym podpalaniem traw przez dorosłych: poprzez takie działanie wpływają negatywnie na świadomość dzieci, które podpalają trawę, gdyż "tak robią dorośli". Dzieci nie potrafią wytłumaczyć swoich czynów - dla nich to atrakcja, coś się dzieje (dowiedziono empirycznie). Poza tym jest to dla nich "doskonała" zabawa, bardzo często akceptowana przez opiekunów. Dlatego akuratna wydaje się rozmowa nauczycieli z młodzieżą szkolną na temat skutków zabawy z ogniem - aby uświadamiać, jak przez własną lekkomyślność stajemy się niszczycielami środowiska, a nierzadko własnego mienia.

2. OPIS PROGRAMU (CELE I SPOSOBY ICH REALIZACJI)

Ogólnopolski program społeczny "Wypalanie traw zabija ludzi, zwierzęta, środowisko. STOP! Nie wypalaj - nie zabijaj!". Program ten jest otwarty, długofalowy i elastyczny, zawsze będzie w nim można coś zmienić - dodać lub ująć, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Cecha programu : Uzasadnienie:
Czytelny zawiera czytelnie sformułowane cele
Stosowny zgodny z potrzebami społecznymi
Funkcjonalny służy poznawaniu siebie, innych i otaczającego świata
Operatywny łatwy w stosowaniu
Elastyczny podatny na zmiany, łatwy w modyfikacji

Pierwszym elementem programu jest ogólnopolska kampania społeczna
"Wypalanie traw zabija ludzi, zwierzęta, środowisko. STOP! Nie wypalaj - nie zabijaj!". Celem kampanii jest doprowadzenie do zmian w postawie wielu nierozważnych i bezmyślnych osób, których sprzymierzeńcem w wiosennych porządkach stał się ogień.

Szereg działań powadzonych w ramach tej części programu ma informować o negatywnych skutkach wypalania traw. Aby cel mógł zostać osiągnięty, zapraszamy do wspólnej realizacji przedstawicieli mediów, straży pożarnej, lasów państwowych, biznesu, organizacji społecznych, instytucji państwowych i kościelnych, nauczycieli, Internautów i wszystkich ludzi dobrej woli.

Głównym celem w/w programu jest doprowadzenie do zmniejszenia Wiosennego Zagrożenia Pożarowego, które jest następstwem bezmyślnego obchodzenia się z ogniem. Aby osiągnąć cel główny niezbędna jest realizacja następujących celów szczegółowych:

1. Przeprowadzenie ogólnopolskiej społecznej kampanii informacyjnej "Wypalanie traw zabija ludzi, zwierzęta, środowisko. STOP. Nie wypalaj! Nie zabijaj!"
2. Inicjowanie działań zmierzających do organizowania wspólnych lokalnych przedsięwzięć i kampanii społecznych przeciwko wypalaniu traw.
3. Edukacja z zakresu ekologii i ochrony przeciwpożarowej.
4. Monitorowanie tendencji wypalania traw. Informowanie opinii publicznej poprzez środki masowego przekazu o zaistniałych tragicznych zdarzeniach oraz o skutkach wypalania pozostałości roślinnych.

REALIZACJA CELÓW SZCZEGÓŁOWYCH:

Ad.1 Ogólnopolska społeczna kampania informacyjna "Wypalanie traw zabija ludzi, zwierzęta, środowisko. STOP. Nie wypalaj! Nie zabijaj!" ma na celu nagłośnienie problemu wiosennego wypalania roślinności. Jest skutecznym sposobem podniesienia poziomu świadomości społeczeństwa z zakresu ekologii i ochrony przeciwpożarowej. Dlatego też niezbędne jest wykorzystanie wszelkiego rodzaju form przekazu tj; TV, Radio, Prasa, Internet, Kina, TV kablowa.

DZIAŁANIA:

  • Informowanie środków masowego przekazu o skutkach wypalania traw i pozostałości roślinnych;
  • Zamieszczanie artykułów w gazetach, wkładki do gazet;
  • Audycje, komunikaty radiowe i telewizyjne;
  • Internet: przekazywanie informacji i zamieszczanie banerów reklamowych na stronach www;
  • Wydawanie i rozpowszechnianie plakatów, broszur, ulotek w miejscach publicznych tj. przedszkolach, szkołach, urzędach, kościołach, autobusach, pociągach, tramwajach, samolotach itd

Ad.2 Wiele osób w naszym kraju ma ochotę zorganizować akcję przeciwko wypalaniu traw, jednak brakuje im pomysłów, sposobów jak skutecznie działać. Są jednak miejscowości w naszym kraju gdzie takie akcje już się odbywają. Dzięki zaangażowaniu wielu fantastycznych ludzi takie działania są prowadzone i przynoszą efekty. Dlatego program ten ma łączyć tych, którzy chcą się zaangażować w akcję przeciwko wypalaniu traw z ludźmi, którzy już czynnie działają. Wzorując się na pracy już istniejących akcji pragniemy ułatwić pracę. W myśl zasady aby promować co dobre, mądre i skuteczne podejmiemy następujące działania:

  • Współpraca z organizatorami akcji polegająca na wymianie doświadczeń i wypracowaniu harmonogramu najskuteczniejszych działań, które spowodują spadek wiosennego zagrożenia pożarowego;
  • Przedstawienie społeczeństwu ciekawych akcji i pomysłów dotyczących walki z wiosennym zagrożeniem pożarowym poprzez internetową stronę programu i media;
  • Udzielanie pomocy w przygotowaniu akcji np. druk plakatów, ulotek.

PRZYKŁADOWY HARMONOGRAM AKCJI - KAMPANII SPOŁECZNEJ

1. Pierwsze spotkanie inicjujące kampanię społeczną (takie spotkanie powinno być poprzedzone zaproszeniem do wszelkich instytucji, organizacji)
Udział biorą: Lokalne władze, Przedstawiciel Państwowej Straży Pożarnej, Przedstawiciel Ochotniczej Straży Pożarnej, Kościoła, Nadleśnictwo, Policja, Straż Miejska, organizacje pozarządowe
Cel spotkania:

  • Omówienie problemu wypalania traw (przedstawiciel Państwowej Straży Pożarnej i Nadleśnictwa)
  • Opracowanie sposobu realizacji i podział zadań akcji-kampanii przeciwko wypalaniu traw
    Miejsce spotkania: np. Urząd Miejski

2. Wystąpienie z pismem informującym o rozpoczęciu akcji-kampanii społecznej
Sposób realizacji:

  • Ogłoszenie rozpoczęcia akcji poprzez lokalne media z prośbą, zaproszeniem do czynnego włączenia się w akcję

3. Przygotowanie materiałów informacyjnych:

  • Materiały dla prasy, wkładka do gazety
  • Plakat
  • Ulotka

4. Działania uświadamiające:

  • Organizowanie spotkań w Szkołach Podstawowych, Gimnazjach w celu przedstawienia problematyki zagrożeń wynikających z wypalania traw
  • Przekazanie dzieciom na spotkaniach ulotek, broszur

Odpowiedzialni: Nauczyciele, Przedstawiciel Państwowej Straży Pożarnej, Przedstawiciel Ochotniczej Straży Pożarnej, Nadleśnictwo.

5. Zorganizowanie spotkań z mieszkańcami wsi i przedstawienie tematyki o zagrożeniu pożarowym w okresie wiosennego wypalania traw.
Spotkania na wsiach
Uczestniczą: Nadleśnictwo, Komenda Miejska, Przedstawiciel Państwowej Straży Pożarnej, Przedstawiciel Ochotniczej Straży Pożarnej


6. Często pożary powstają od niedopałka papierosa wyrzuconego z okna pociągu czy samochodu. Dlatego ważne jest informowanie społeczeństwa korzystającego ze środków transportu publicznego o skutkach wypalania traw, nieużytków, o wiosennym zagrożeniu pożarowym.
Działania:

  • Rozplakatowanie w środkach transportu publicznego, komunikaty w radiowęzłach PPKS i PKP
  • Odizolowanie obszarów leśnych mineralizowanymi pasami przeciwpożarowymi. Nadleśnictwa wskażą tereny o największym zagrożeniu

7. Informowanie środków masowego przekazu o zaistniałych zdarzeniach oraz o skutkach wypalania pozostałości roślinnych
Działania:

  • Audycje radiowe i telewizyjne
  • Artykuły w lokalnych gazetach
  • Przekazywanie informacji z wykorzystaniem Internetu

8. Zorganizowanie konkursu plastycznego dla dzieci o tematyce związanej z wypalaniem traw


9. Zorganizowanie konkursu dla nauczycieli na konspekt o tematyce związanej z wiosennym zagrożeniem pożarowym

Ad 4. Monitorowanie tendencji wypalania traw. Informowanie opinii publicznej poprzez środki masowego przekazu o zaistniałych tragicznych zdarzeniach oraz o skutkach wypalania pozostałości roślinnych.

  • gromadzenie wszelkich danych dotyczących Wiosennego Zagrożenia Pożarowego
  • współpraca z Komendą Główną Państwowej Straży Pożarnej
  • współpraca z Ministerstwem Środowiska
  • współpraca z Generalną Dyrekcją Lasów Państwowych
  • współpraca z mediami,
  • współpraca z organizatorami lokalnych akcji - kampanii społecznych
  • współpraca z organizacjami pozarządowymi

Powyższe ma na celu :

  • zmianę nastawienia obywateli do problemu wypalania traw
  • opracowanie statystyk i porównań z poszczególnych akcji- kampanii społecznych , co pomoże przygotować strategię na rok 2005.

Drugim ważnym elementem tego programu jest edukacja.

Edukacja ekologiczna kształtuje całościowy obraz relacji pomiędzy człowiekiem, społeczeństwem i przyrodą. Ukazuje ona zależność człowieka od środowiska oraz uczy odpowiedzialności za zmiany dokonywane w środowisku naturalnym. Edukację ekologiczną należy traktować jako nieodłączny element całego procesu edukacyjnego, a także polityki informacyjnej, strategii gospodarczej i ochrony zdrowia ludności.
Edukacja ekologiczna wymaga nowoczesnego systemu oświaty, a więc reformy edukacji jako systemu i wiąże się ze zmianami w stylu życia społeczeństwa. Edukacja ekologiczna obejmować musi wszystkich ludzi bez względu na płeć, wiek, zawód czy przekonania. Jedynie wspólny wysiłek wszystkich ludzi razem i każdego z osobna podejmowany w każdym miejscu: w domu, w pracy, podczas wypoczynku jest w stanie zahamować degradację środowiska.

Cele edukacji ekologicznej

  • Kształtowanie pełnej świadomości i budzenie zainteresowania społeczeństwa w zakresie spraw związanych z ekonomicznymi, społecznymi, politycznymi i ekologicznymi relacjami na terenach miejskich i wiejskich.
  • Stworzenie każdemu człowiekowi możliwości zdobywania wiedzy, kształtowania postaw, wartości i przekonań, a także umiejętności niezbędnych w ochronie i polepszaniu stanu środowiska.
  • Tworzenie nowych wzorców zachowań jednostek, grup i społeczeństw, uwzględniających jakość środowiska.

Realizacja wyżej wymienionych celów wymaga:

  • Uznania, iż edukacja ekologiczna jest jednym z podstawowych warunków realizacji Polityki Ekologicznej Państwa.
  • Wprowadzenia elementów edukacji ekologicznej do wszystkich sfer życia społecznego z respektowaniem i wykorzystaniem wartości kulturowych, etycznych i religijnych.
  • Zapewnienia dostępu społeczeństwa do informacji o stanie środowiska przyrodniczego i edukacji ekologicznej.
  • Uznania, że edukacja ekologiczna jest podstawowym warunkiem zmiany modelu konsumpcyjnego społeczeństwa.

Edukacja ekologiczna jako zobowiązanie międzynarodowe

Edukacja ekologiczna jest nie tylko wewnętrzną sprawą Polski, ale ma również istotne implikacje międzynarodowe. W ciągu ostatnich lat odbyło się wiele międzynarodowych konferencji i spotkań poświęconych temu zagadnieniu.

Działalność edukacyjna Lasów Państwowych

Edukacja ekologiczna jest dziś również obowiązkiem Lasów Państwowych co znalazło potwierdzenie w obowiązujących przepisach i dokumentach państwowych, branżowych i wewnętrznych.

Edukacja ekologiczna w Lasach Państwowych posiada trwałe miejsce, zagwarantowane w sposób formalny. Dotychczasowe działania w tej dziedzinie wyrażają się często dużą pomysłowością i często mają charakter żywiołowy i realizowane są poprzez organizowanie ośrodków edukacji ekologicznej, izb leśnych, ścieżek dydaktycznych, kursów, konferencji, konkursów itp.

Głównym celem działalności edukacyjnej Lasów Państwowych jest kształtowanie i promowanie proekologicznej, wielofunkcyjnej i trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa i właściwego stosunku do lasu i gospodarki leśnej oraz wielostronna, racjonalna współpraca z organizacjami ochrony przyrody i stowarzyszeniami ekologicznymi.

Szczególną rolę w procesie edukacji przyrodniczo leśnej odgrywają leśne kompleksy promocyjne - LKP. Dla potrzeb edukacji na terenie LKP powołano ośrodki edukacji ekologicznej, izby przyrodniczo leśne, których głównym celem jest kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa poprzez organizowanie stałych i okresowych wystaw przyrodniczych, organizowanie zielonych szkół i innych spotkań z młodzieżą, jak również warsztatów ekologicznych dla nauczycieli, przeprowadzanie szkoleń dla różnych grup społecznych, konkursów wiedzy ekologicznej oraz opracowywanie i rozpowszechnianie materiałów informacyjnych o walorach i zagrożeniach lasów i środowiska przyrodniczego oraz o roli i zadaniach PGL Lasy Państwowe.

Edukacja przyrodniczo leśna prowadzona jest również poza LKP. Podstawowym instrumentem jej realizacji są ścieżki dydaktyczne oraz punkty edukacji (informacji) ekologicznej. Szczególną rolę w procesie edukacji przyrodniczo leśnej w Lasach Państwowych odgrywa Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie i działający w ramach ośrodka Muzeum Leśnictwa.

3. DLACZEGO NIE WYPALAĆ TRAW

Wypalanie traw i zarośli jest prawnie zabronione! Jest to jeden z najbardziej brutalnych sposobów niszczenia środowiska. Wbrew pozorom, wypalanie nie daje żadnych korzyści, a wręcz przeciwnie - przynosi jedynie szkody dla przyrody, jak i samego człowieka. Świadczy o tym poniższe zestawienie faktów:

I. NEGATYWNY WPŁYW WYPALANIA TRAW NA LUDZI

  • Niestety, okazuje się, że co roku w takich pożarach giną też ludzie - najczęściej ci, którzy podejmują się wypalania. Zazwyczaj bezpośrednią przyczyną zgonu jest zawał serca, udar termiczny lub gwałtowna zmiana kierunku wiatru, a co za tym idzie - wielkości płomienia, co zaskakuje nieświadomego wypalacza.
  • Wypalanie to jedna z istotnych przyczyn zatruwania i tak już nadmiernie zanieczyszczonej atmosfery - tysiące pożarów w skali kraju wiąże się z "wyrzucaniem" do niej dziesiątków ton tlenku węgla oraz innych niebezpiecznych związków chemicznych. W związku z tym z roku na rok pogarsza się stan zdrowia społeczeństwa; zmniejsza się przeciętna długość życia.
    - zastraszająco wzrasta ilość chorób nowotworowych
    -następują niekorzystne zmiany w układzie kostnym
    -wyraźnie nasilają się choroby układu krążenia
    -coraz więcej kłopotu sprawiają choroby oczu
    -smog atakuje układ oddechowy; wzrasta natężenie chorób alergicznych.

Dla porównania przytoczmy przykład dymu papierosowego: wszyscy wiemy, jak jest szkodliwy, dlatego walczymy z nałogiem palenia papierosów. Tak samo postępujmy w odniesieniu do wypalania traw! Jeżeli ktoś pali papierosa w miejscu publicznym, zwracamy mu uwagę - tak samo róbmy widząc jak ktoś bezmyślnie wypala trawy.

  • Dym pochodzący z wypalania jest bardzo niebezpieczny nie tylko z powodu zatruwania atmosfery. Wypalanie traw nierzadko utrudnia również poruszanie się po drogach kierowcom; gęsty dym ścielący się na drogach ogranicza widoczność, w wyniku czego, podobnie jak we mgle, dochodzi do wielu wypadków i kolizji. Wszystko to prowadzi do strat materialnych, a także osobistych tragedii.
  • Wypalanie jest świadectwem braku kultury. Wypalacze kompromitują nas jako społeczeństwo w oczach gości i turystów zagranicznych. Wypalanie traw to zjawisko typowo polskie, nie występujące w Europie Zachodniej.
  • Dobrze widoczny ogień, zwłaszcza wieczorem, powoduje lęk i stres u wielu osób, zwłaszcza starszych.
  • Bezmyślne uśmiercanie roślin i zwierząt, a czasami nawet ludzi, poprzez wypalanie godzi w uczucia religijne wielu ludzi ("nie niszcz, nie zabijaj").
  • Każdy pożar, a co za tym idzie - każda interwencja sporo kosztuje. Sam przyjazd straży pożarnej do ognia kosztuje kilkaset złotych; w skali kraju są to dziesiątki tysięcy pożarów. Koszty to nie tylko wylana woda, spalone paliwo, zużyty sprzęt... To przede wszystkim ludzkie życie, zmęczenie, co nie sposób określić w złotówkach, więc trudno sprecyzować/oszacować straty. Są to na pewno miliony zł. Te ogromne sumy pokrywane są w ostatecznym rozrachunku z Budżetu Państwa. Oznacza to, iż to my - całe społeczeństwo - ponosimy ciężar finansowy walki z pożarami. Zapewne każdy z nas miałby ciekawsze propozycje na zagospodarowanie tak wielkich kwot pieniędzy, które każdego roku "przemijają z wiatrem". Np. można by zakupić nowy sprzęt dla strażaków, karetki pogotowia, podreperować służbę zdrowia, edukację... itd.

Należy pamiętać o kolejnej bardzo ważnej kwestii:, kiedy strażacy są zadysponowani do akcji gaszenia pożarów traw, łąk i nieużytków, w tym samym czasie mogą być potrzebni w innym miejscu, np. do ratowania życia ludzi poszkodowanych w wypadku drogowym czy innym tragicznym zdarzeniu. Zaangażowanie w akcję gaszenia trawy powoduje znaczne wydłużenie czasu dojazdu do miejsca zdarzenia, a często o życiu człowieka decydują minuty.

II. WYPALANIE TRAW A ZWIERZĘTA

  • Śmierć w płomieniach czyha na ptaki. Niszczone są miejsca lęgowe wielu gatunków ptaków gnieżdżących się na ziemi lub w strefie krzewów. Palą się również gniazda już zasiedlone, a zatem z jajeczkami lub pisklętami (np. tak lubianych przez nas wszystkich skowronków).
  • Dym uniemożliwia pszczołom, trzmielom oblatywanie łąk. Owady te giną w płomieniach, co powoduje zmniejszenie liczby zapylonych kwiatów, a w konsekwencji obniżenie plonów roślin.
  • Giną też zwierzęta domowe, które przypadkowo znajdą się w zasięgu pożaru, ponieważ tracą orientację w dymie, ulegają zaczadzeniu. Dotyczy to również dużych zwierząt leśnych, takich jak sarny, jelenie czy dziki.
  • Płomienie niszczą miejsca bytowania zwierzyny łownej, m.in. bażantów, kuropatw, zajęcy, a nawet saren.
  • W płomieniach lub na skutek podwyższonej temperatury ginie wiele pożytecznych zwierząt kręgowych: płazy (żaby, ropuchy, jaszczurki), ssaki (krety ryjówki, jeże, zające, lisy, borsuki, kuny, nornice, badylarki, ryjówki i inne drobne gryzonie).
  • Przy wypalaniu giną mrówki. Jedna ich kolonia może zniszczyć do 4 milionów szkodliwych owadów rocznie. Mrówki zjadając resztki roślinne i zwierzęce ułatwiają rozkład masy organicznej oraz wzbogacają warstwę próchnicy, przewietrzają glebę. Podobnymi sprzymierzeńcami w walce ze szkodnikami są biedronki, zjadające mszyce.
  • Ogień uśmierca wiele pożytecznych zwierząt bezkręgowych, m.in. dżdżownice (które mają pozytywny wpływ na strukturę gleby i jej właściwości), pająki, wije, owady (drapieżne i pasożytnicze).

Powyższe przykłady stanowią niezbity dowód, że wypalanie traw niszczy wszystkie organizmy, nie tylko szkodniki. Giną organizmy glebowe, owady zapylające kwiaty, dżdżownice, drobne kręgowce, pisklęta wcześnie zakładających gniazda ptaków. Zdarza się, że w pożodze tracą życie zwierzęta chronione.

III. Ujemne skutki wypalania traw w rolnictwie

Zmorą pożarową jest wiosenne wypalanie traw, a późnym latem i jesienią wypalanie resztek pożniwnych. W naszej świadomości zalągł się mit, że wypalanie traw i słomy poprawia jakość gleby, jest swoistym rodzajem jej nawożenia i użyźniania. Rolnicy nadal sądzą, że ogień to "najtańszy herbicyd" do zwalczania chwastów. Okazuje się, że aby grunty rolne utrzymywane były w tzw. Dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska zabronione jest wypalanie traw. Wiele lat temu naukowcy udowodnili, że takie pożary są szkodliwe. Ogień nie tylko zabija żyjące w trawie zwierzęta i mikroorganizmy, ale także wyjaławia glebę - z takich zabiegów "oczyszczających" nie płyną żadne korzyści. Po wypaleniu gleba ubożeje.
Łąka czy pastwisko po wypaleniu się zazielenią, ale będą bezwartościowe. Jest to najgorsza opcja przygotowania gleby do nowego cyklu. W trakcie wypalania ginie cała mikroflora i mikrofauna, które ożywiają glebę.
Gospodarz, który chowa bydło i wypędza je na pastwisko nie ma problemu z zalegającą trawą - zjadają ją zwierzęta. Niestety, sytuacja w rolnictwie zmusiła większość gospodarzy do znacznego ograniczenia pogłowia bydła.
Dlaczego nasi rodzimi rolnicy, niemający bydła, nie zbierają traw na pasze?
W naszej kulturze pasza nie jest jeszcze towarem handlowym, jak na przykład w krajach Unii Europejskiej. Polscy rolnicy niemający bydła nie zbierają traw na pasze. Zatem czy twierdzenie, że rolnicy na wypalanie traw i resztek roślinnych w większości przypadków decydują się po prostu z biedy, jest słuszne?
O to, aby nasiona chwastów nie rozsiewały się, należy dbać na przestrzeni całego roku. Chwasty na miedzach, wśród pól uprawnych, w rowach, nad potokami i ciekami wodnymi należy systematycznie kosić od wiosny do wczesnej jesieni. Uzyskana młoda zielonka ma walory pokarmowe i powinna być przeznaczona na pasze dla inwentarza.

Wypalanie traw, słomy i zarośli to brutalny sposób niszczenia zieleni. Wbrew pozorom, wypalanie nie daje żadnych korzyści, a wręcz przeciwnie - przynosi jedynie szkody. Świadczą o tym niżej przedstawione fakty.

  • Wypalanie, nawet jednorazowe, obniża wartość plonów o 5-8%; pogarsza się skład botaniczny siana. Niszczone są między innymi rośliny motylkowe. Zdecydowanie zwiększa się udział chwastów. Naukowcy twierdzą, że po takim pseudo-użyźniającym zabiegu ziemia potrzebuje kilku lat, by dawać takie plony, jak przed pożarem.
  • Zniszczeniu ulega warstwa próchnicy, a wraz z nią przebogaty świat mikroorganizmów (bakterie, grzyby), niezbędny do utrzymywania równowagi biologicznej życia mikroorganizmów w biocenozie łąkowo-pastwiskowej. Wysoka temperatura powoduje, że związki łatwo utlenialne, na przykład azot, się utleniają. Odkrywa się też powierzchnia gleby, co może powodować erozję.
  • Podczas pożaru rośnie temperatura w glebie. Jeśli na powierzchni panuje temp. ok. 438 oC, to na głębokości 3 cm temperatura wynosi 25,6 oC, a na głębokości 7 cm-17 oC. Taka nagła zmiana temperatury może powodować zagładę zwierząt glebowych niezbędnych do wytwarzania próchnicy. Niezniszczona warstwa próchnicy w glebie to mniejsze zapotrzebowanie na nawożenie. Żyzna gleba posiada strukturę gruzełkowatą i jest łatwa w uprawie oraz rozbudowie systemu korzeniowego roślin. Żyzna gleba nie ulega erozji, szybko pochłania i zatrzymuje wodę niczym gąbka, łagodząc skutki nadmiaru opadów oraz ich niedoboru
  • Marnotrawstwo wartościowej paszy. Szczególnym marnotrawstwem jest wypalanie słomy pozostającej na polu po zbiorze zbóż kombajnem. Słoma, poza przeznaczeniem ściółkowym, stanowi jedną z największych rezerw pasz objętościowych.

Spalanie słomy na polu powoduje:
- nierównomierny wzrost roślin następczych
- naruszenie struktury gleby (znaczna koncentracja soli w popiele niektórych słom)
- nadmierny rozwój chwastów
- powstawanie pożarów.

W skutek wypalania traw, słomy powstają groźne pożary:
- zabudowań wiejskich
- lasów
- stert, stogów i otwartych składowisk płodów rolnych
- maszyn rolniczych.
W pożarach tych giną ludzie i zwierzęta

Nie wypalajmy traw i pozostałości roślinnych! Jest przecież inny sposób na ich spożytkowanie. Zamiast spalać, można je kompostować i w postaci próchnicy ponownie wprowadzać na pole. Wtedy zyskamy pewność, że użyźnią nam glebę, a my osiągniemy bardziej owocne plony bez szkód dla środowiska.
Prawidłowe zmianowanie, poprawna agrotechnika, nawozy zielone i komposty znacznie przyspieszają regenerację gleby.
Dlatego należy zawsze podkreślać następujące zasady:

  • Odżywiaj swoją glebę i jej mikroskopijnych mieszkańców, a oni odżywią twoje rośliny.

Mikroorganizmy spełniają dwojaką rolę w glebach: z jednej strony trawią masę organiczną i tworzą próchnicę, z drugiej - niektóre z nich wytwarzają dwutlenek węgla, inne kwasy organiczne, które ponownie trawią lub rozpuszczają składniki mineralne. Im więcej mikroorganizmów znajduje się w glebie, tym lepiej przebiegają procesy trawienia i rozpuszczania.
Dlatego w interesie rolników jest to, aby:
1) w glebie znajdowały się odpowiednie organizmy
2) wspierać ich wzrost oraz rozwój
3) dbać o odpowiednie przewietrzanie gleby i utrzymywanie jej w wilgotności, żeby mikroorganizmy mogły się rozmnażać i spełniać swoje zadania.
Należy stworzyć warunki, w których będą mogły dominować pożyteczne mikroorganizmy. Wówczas do nich dostosuje się masa mikroorganizmów neutralnych, zapewniając glebie zdolność do regeneracji. Wspólnie są w stanie np. stłumić w glebie mikroorganizmy chorobotwórcze i wyeliminować procesy gnilne.
Mamy nadzieję, że przedstawione negatywne skutki wypalania traw i słomy przekonają wielu rolników do pozytywnego myślenia oraz postępowania.

IV. Zagrożenie pożarowe lasów

Pożary są głównym i najniebezpieczniejszym zagrożeniem dla naszych lasów. Ogień szybko ogarnia ogromne połacie drzewostanów, doszczętnie niszcząc trwające od wieków działanie przyrody. Po pożarze las odradza się przez dziesiątki lat. Współczynnik zagrożenia pożarowego polskich lasów należy do najwyższych w Europie!
Lasy w Polsce charakteryzują się wysokim zagrożeniem pożarowym.
W okresie największego zagrożenia pożarowego, tj. od 1 kwietnia do 31 października, często wystarczy iskra, aby spłonęło kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt hektarów lasu.
Ludzie odpowiadają za powstanie ponad 90% pożarów lasów.

  • umyślne podpalenia
  • wczesnowiosenne wypalanie roślinności
  • nieostrożność i bezmyślność, np. wyrzucanie niedopałków z przejeżdżających pociągów czy samochodów na pobocze drogi
  • łamanie zakazów - wjeżdżanie do lasu samochodem. Katalizatory są umieszczone z reguły przy podwoziach. Wjeżdżając samochodem na ściółkę leśną, na igliwie... na miękką piaszczystą drogę, samochód osiada. Wystarczy, że dotknie igliwia - rozgrzany katalizator może mieć temp. rzędu kilkuset oC.

To jedynie wybrane przyczyny powstawania pożarów lasów.

Zagrożenie pożarowe lasu w różnych porach roku.

Największe zagrożenie pożarowe lasu występuje w okresie wczesnej wiosny i lata. Wczesną wiosną w lesie występują duże ilości łatwopalnych materiałów: opadłe listowie, chrust, sucha roślinność dna lasu. W miarę rozwoju roślinności runa leśnego, zagrożenie pożarowe lasu maleje. W miesiącach letnich trwa pełnia wegetacji roślin. Jednak, w wyniku silnego promieniowania słonecznego, zagrożenie pożarowe lasu może wzrosnąć. Utrzymujące się wysokie temperatury bez opadów powodują wysychanie ściółki i roślinności dna lasu - wystarczy iskra, aby spowodować pożar.
Okres jesienny - z niższymi temperaturami i na ogół większymi opadami - charakteryzuje się mniejszym zagrożeniem pożarowym. Bardzo ważnym czynnikiem kształtującym zagrożenie pożarowe lasów w poszczególnych porach roku są warunki pogodowe. Od nich zależy podatność lasu na zapalenie. Największe znaczenie w ocenie zagrożenia pożarowego mają:

  • opady
  • prędkość wiatru
  • natężenie promieniowania słonecznego
  • temperatura powietrza
  • wilgotność powietrza.

Prognozowanie i wykrywanie pożarów lasu, stopnie zagrożenia pożarowego.
W okresie zagrożenia pożarowego, tzn. od marca do września, kiedy powstaje 98% pożarów leśnych, na terenie Lasów Państwowych działa system monitorowania zagrożenia pożarowego lasu.
W skład tego systemu wchodzą punkty meteorologiczne, w których dokonuje się pomiarów meteorologicznych oraz wilgotności ściółki leśnej umożliwiających określenie stopnia zagrożenia pożarowego lasu, a także obserwacje naziemne mające na celu wykrywanie pożarów leśnych (dostrzegalnie przeciwpożarowe, wieże telewizyjne, patrole naziemne korzystające z samochodów wyposażonych w radiotelefony). Gdy pożar zostanie zauważony, w jego gaszeniu i alarmowaniu wykorzystuje się powietrzne siły gaśnicze (samoloty i śmigłowce), służące także do patrolowania, bazy sprzętu przeciwpożarowego w każdym nadleśnictwie, operacyjne jednostki gaśnicze, sieć punktów czerpania wody gaśniczej oraz Punkty Alarmowo-Dyspozycyjne (PAD) w każdym nadleśnictwie i regionalnej dyrekcji.
Na podstawie wilgotności ściółki sosnowej, wilgotności powietrza oraz współczynnika opadowego leśnicy określają aktualny stopień zagrożenia pożarowego.
W okresie od 01.04 do 31.10 każdego roku pomiary dokonywane są codziennie i podawane do wiadomości Służb Leśnych, a w okresie szczególnego zagrożenia pożarowego również do radia i telewizji. Wyróżnia się następujące stopnie zagrożenia pożarowego lasu:
0 - brak zagrożenia
I - zagrożenie małe
II - zagrożenie duże
III - zagrożenie katastrofalne.
Po wystąpieniu 5-dniowego okresu, w którym wilgotność ściółki mierzona o godz. 9.00 była niższa od 10% - Nadleśniczy, dyrektor parku narodowego, wprowadza zakaz wstępu do lasu. W lasach około 90% pożarów powstaje przy wilgotności ściółki poniżej 15%.
Warto mieć obywatelską świadomość, iż są to niemalże celowe podpalenia, jeżeli jesteśmy do tego stopnia nieostrożni, że rzucamy niedopałek, bądź wjeżdżamy do lasu w momencie, kiedy jest to zabronione.
Zakaz wstępu do lasu jest związany między innymi z ochroną życia ludzkiego.
Zwróć uwagę na tablice informujące o zakazie i dostosuj się do niego, gdyż chodzi tu również o Twoje bezpieczeństwo!

Do zadań wykonywanych w zakresie ochrony przeciwpożarowej należą:

Zabezpieczeniu przeciwpożarowemu lasów służą pasy przeciwpożarowe w lasach położonych przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe lasu.
Wyróżnia się następujące rodzaje pasów przeciwpożarowych, o których oraz sposoby ich wykonania:
1) pas przeciwpożarowy oddzielający las od drogi dojazdowej, nie będącej drogą publiczną, do zakładu przemysłowego, obiektu magazynowego stanowi drzewostan o szerokości 50 m, licząc od skraju lasu, pozbawiony martwych drzew, gałęzi, chrustu, nieokrzesanych ściętych drzew oraz pozostałości po wycince drzew,
2) pas przeciwpożarowy oddzielający las od drogi publicznej, zakładu przemysłowego, obiektu magazynowego, obiektu użyteczności publicznej oraz poligonu wykonuje się w sposób określony w pkt 1, z tym, że w odległości 2 do 5 m od granicy lasu wykonuje się bruzdę o szerokości 2 m oczyszczoną do warstwy mineralnej.

W razie zagrożenia pożarowego można urządzać także inne rodzaje pasów przeciwpożarowych, według zasad gospodarki leśnej.

  • W ramach ciągłego doskonalenia zwalczania pożarów organizowane są ćwiczenia z udziałem Państwowej Straży Pożarnej, Ochotniczej Straży Pożarnej, Nadleśnictw, Policji, Pogotowia ratunkowego i innych służb.
  • Każde nadleśnictwo wyposaża się w lekki samochód gaśniczy, oraz sprzęt umożliwiający sprawne gaszenie małych, nierozprzestrzenianych pożarów.
  • Wymiana i konserwacja tablic informacyjnych, informujących o zagrożeniach pożarowych, oraz oznakowanie dróg przeciwpożarowych.
  • Ustawienie tablic o zakazie wstępu w razie ogłoszenia akcji "Susza"
  • Porządkowanie terenów przyległych do dróg publicznych i szlaków turystycznych z materiałów łatwopalnych. Usuwanie gałęzi i powalonych drzew w ramach poprawy przejezdności dróg pożarowych.

Bezpieczne zasady zachowania się w lesie.

Las jest otwarty dla wszystkich, lecz musimy pamiętać o kilku zasadach, aby nasz pobyt w lesie nie naruszył jego harmonii.

  • przestrzegaj wytycznych z tablic informacyjno-ostrzegawczych wywieszonych na terenach leśnych
  • w lasach i na terenach śródleśnych, na obszarze łąk, torfowisk i wrzosowisk, jak również w odległości do 100m od granicy lasu zabronione jest wykonywanie czynności mogących wywołać pożar, a w szczególności:
    - rozniecanie ognia poza miejscami wyznaczonymi (jeśli koniecznie chcesz rozpalić ognisko, zawiadom leśniczego, a wskaże on bezpieczne miejsce, gdzie mógłbyś to zrobić; pamiętaj jednak, że przy III stopniu zagrożenia pożarowego palenie ognisk w lesie jest zabronione)
    - wypalanie wierzchniej warstwy gleby i pozostałości roślinnych
    - nie pal tytoniu w lasach i na terenach śródleśnych, za wyjątkiem dróg utwardzonych i miejsc wyznaczonych do pobytu ludzi (żar zapałki ma temperaturę rzędu około 800 oC, a papieros, rzucony niedopałek to około 600 oC. Aby się zapalił las, np. od suchej trawy, wystarczy 250 oC. Rzucenie niedopałka, który ma 600 oC, można przyrównać do świadomego uklęknięcia i podpalenia lasu zapałką.
  • Przejazd przez las samochodów, motocykli dozwolony jest tylko po drogach publicznych. Pamiętaj, że postój na drogach leśnych jest dozwolony wyłącznie w miejscach dozwolonych.
  • Nie wchodź na uprawy leśne i do młodników o wysokości do 3 m.
  • W Parkach Narodowych poruszaj się tylko po wyznaczonych szlakach. Wcześniej jednak dowiedz się o stopniu zagrożenia pożarowego lasu, jaki obowiązuje w danym dniu, dostosuj się do niego - być może ogłoszono zakaz wstępu do lasu.

Leśnicy i strażacy liczą na współpracę ze społeczeństwem, zwłaszcza w wykrywaniu źródeł ognia, a w przypadku zauważenia pożaru - na powiadamianie straży pożarnej, nadleśnictwa lub właściciela lasu.
Bardzo często występuje sytuacja, że Polak ma poczucie "nie będę kapusiem" i widząc podpalacza nikogo nie informuje o tym. To jest dowód, że nie jesteśmy jeszcze w pełni państwem obywatelskim.

998

Ogólnopolski bezpłatny numer Państwowej Straży Pożarnej

112

Ogólnopolski bezpłatny numer alarmowy z telefonów komórkowych.
Dzwoniąc na ten numer dodzwonimy się zazwyczaj do najbliższego posterunku policji. W wielu gminach i powiatach w naszym kraju numer ten jest już obsługiwany przez Centra Powiadamiania Ratunkowego CPR - wówczas na numer 112 możemy dzwonić z telefonów stacjonarnych. W CPR całą dobę dyżuruje oficer dyżurny straży pożarnej i pogotowia. Mają oni także stałą łączność z policją. To tutaj docelowo mają trafiać wszystkie zgłoszenia o zdarzeniach, które dotychczas odbierali dyżurni w pogotowiu, straży pożarnej i policji.
Radzimy jednak korzystać z numeru 998 dopóki numer 112 nie będzie zintegrowany w całym kraju.

V. Łamanie prawa jest karane!!!

  • Po akcesji Polski z Unią Europejską producent rolny będzie mógł uzyskać dopłaty do gruntów rolnych , warunki i tryb ich uzyskania określa ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40).
    Art.2. ust.1. stanowi: ,,Osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej producentem rolnym, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej gruntami rolnymi".
    Zgodnie z art.2 ust. 6 tej ustawy, Minister właściwy do spraw rolnictwa określi w drodze rozporządzenia minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.
    Art., 6 ustawy określa, że Dyrektor oddziału regionalnego ARiMR przeprowadza kontrole w zakresie spełniania przez producentów rolnych warunków do przyznawania płatności, m in. sprawdzane będzie, czy zadeklarowane grunty są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.
  • ˇ Rolnicy mogą liczyć również na drugie, obok dopłat bezpośrednich, źródło stałych subwencji z II Filaru Wspólnej Polityki Rolnej, z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji w Rolnictwie. Są to płatności związane z podejmowanymi działaniami określonymi w Programie Rolnośrodowiskowym. Jednym z warunków ich otrzymania jest stosowanie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, opisanych w załączniku K do Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Punkt 6 tego załącznika brzmi "Obowiązuje zakaz wypalania roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych lub w strefie oczeretów i trzcin. Zakaz dotyczy również miedz, ściernisk i słomy".
  • W 2002 roku Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach opracował, na zlecenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministra Środowiska, Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej- jest to zbiór przyjaznych środowisku praktyk rolniczych , których stosowanie zapewni zrównoważony rozwój w sferze produkcji rolniczej. Podstawą opracowania były aktualne akty prawne chroniące środowisko. KDPR zapobiega popełnianiu wykroczeń przez rolników, informując, co jest dozwolone lub zabronione. Kształtuje właściwą postawę rolników wobec obowiązującego prawa i uczy jak ograniczać ujemne oddziaływanie rolnictwa na środowisko. W rozdziale E "Ochrona powietrza" pkt 9 brzmi: Zabronione jest wypalanie roślinności na łąkach i pastwiskach, nieużytkach oraz rowach i na pasach przydrożnych , jak również wypalanie ścierni i słomy oraz łętów ziemniaczanych.
    Doradcy terenowi Ośrodków Doradztwa Rolniczego, na szkoleniach organizowanych we wsiach sołeckich, przybliżają rolnikom zasady prowadzenia działalności rolniczej, przyjaznej środowisku, wynikające z wyżej wspomnianego Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej.
    Informacje przekazała Pani Domicela Duszka Wydział Środowiska i Rolnictwa Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego.

Wypalanie traw oprócz tego, że jest naprawdę niebezpieczne, jest też niedozwolone. Określają to odpowiednie zapisy prawne:
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody. (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.)
Zgodnie z art. 45 ustawy "zabrania się wypalania roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych lub w strefie oczeretów i trzcin".
Art. 59. "Kto wypala roślinność na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych, w strefie oczeretów lub trzcin podlega karze aresztu lub grzywny".

Wypalania traw zabrania też:

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679 z późn. zm.).
Jej art. 30 ust. 3 pkt 3 mówi, że "w lasach oraz na terenach śródleśnych, jak również w odległości do 100 m od granicy lasu, zabrania się działań i czynności mogących wywołać niebezpieczeństwo, a w szczególności:
1. rozniecenia poza miejscami wyznaczonymi do tego celu przez właściciela lasu lub nadleśniczego
2. korzystania z otwartego płomienia
3. wypalania wierzchniej warstwy gleby i pozostałości roślinnych.
Dodatkowe sankcje zagrażają osobom, które doprowadziły do czyjejś śmierci lub powstania strat materialnych.
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej mówi, że zabrania się wypalania roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach przydrożnych, szlakach kolejowych lub w strefie oczeretów i trzcin.

Kary za wypalanie traw, łąk i nieużytków.

Artykuł 59 rozdziału 8 ustawy o ochronie przyrody mówi, że "kto wypala roślinność na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych, w strefie oczeretów i trzcin, podlega karze aresztu lub grzywny".
Według art. 82, § 1 Kodeksu wykroczeń nr 6, poz. 29 (ustawy z dnia 20 maja 1971 r. z nowelizacjami do 1995 r.) mówi, że za wykroczenie tego typu grozi kara aresztu, grzywny lub nagany. Natomiast art. 24, § 1 w związku z art. 82 mówi jasno: "...grzywnę wymierza się w wysokości od 5 zł do 500 zł, chyba że ustawa stanowi inaczej".

Przestrzegamy przed zagrożeniami wynikającymi z wypalania roślinności.
Apelujemy o rozsądek! Zanim podpalisz, zastanów się czy przez bezmyślność nie narazisz życia swojego i innych.

4. EDUKACJA

Rozpoczynamy cykliczną akcję, mającą na celu nagłośnienie problemu wiosennego wypalania roślinności i poprzez działania informacyjne oraz edukacyjne podniesienie poziomu świadomości ekologicznej społeczeństwa. Jest to według nas jedyny skuteczny, choć może czasochłonny sposób rozwiązania tego problemu.

Skuteczne efekty w walce z pożarami traw daje edukacja realizowana głównie w szkołach. Dlatego ważnym elementem programu "Wypalanie traw zabija ludzi, zwierzęta, środowisko. STOP! Nie wypalaj! Nie zabijaj!" jest dział "Edukacja" - skierowany głównie do uczniów szkół podstawowych, a za ich pośrednictwem do rodziców, znajomych rolników i innych. Poprzez edukację dzieci i dorosłych pragniemy zmniejszyć Wiosenne Zagrożenie Pożarowe - rozmiar klęski powodowany bezmyślnością ludzi wypalających trawy. Podjęliśmy szereg działań, aby uświadomić wszystkim, że proceder wypalania traw jest wysoce szkodliwy dla biocenozy łąkowej, stwarza zagrożenie pożarowe i jest zabroniony szeregiem aktów prawnych. Chcemy dostarczać do szkół ulotki, plakaty i broszury informujące o zagrożeniach dla przyrody, skutkach gospodarczych, karach za łamanie przepisów. Dzięki temu dzieci zwracają uwagę na palące się trawy i mają świadomość, że zjawisko to nie jest pożyteczne, tym bardziej legalne. Liczymy na współpracę nauczycieli; przedstawiamy Wam kilka konspektów, które zapewne dadzą asumpt do prowadzenia edukacji ekologicznej i ochrony przeciwpożarowej. Mamy nadzieję, że wielu nauczycieli podzieli się swoimi doświadczeniami i będziemy mogli zamieszczać na naszej stronie internetowej ciekawe konspekty, scenariusze, opracowania, i wspólnie przyczynimy się do wzrostu świadomości społeczeństwa. Zapewne liczba ofiar, pożarów i strat radykalne spadnie.
Prosimy nauczycieli biologii, przyrody, nauczania zintegrowanego, ochrony środowiska, aby zapraszali strażaków i leśników na pogadankę dotyczącą szkodliwości wypalania traw.

SCENARIUSZ LEKCJI GODZINY WYCHOWAWCZEJ LUB PRZYRODY

TEMAT: Uratuj świat - Nie wypalaj traw!
CELE OGÓLNE:

  • ˇ Uświadomienie bezcelowości wypalania traw
  • Poznanie skutków wypalania traw
  • Doskonalenie czytania ze zrozumieniem
  • Kształtowanie umiejętności prezentacji własnej pracy
  • Kształtowanie umiejętności kreatywnego przedstawiania tekstu

CELE SZCZEGÓŁOWE:
Uczeń:

  • ˇ Wie jak zachować się w razie pożaru
  • Zna skutki wypalania traw
  • Potrafi podjąć działania skierowane przeciwko temu procederowi

Metody:

  • Praca z tekstem
  • Praktycznego działania

Formy pracy:

  • Praca w grupach
  • Praca z klasą

Środki dydaktyczne:

  • Ksero artykułu o wypalaniu traw
  • Karta pracy dla grup

Przebieg zajęć:

  • Praca w grupach - karta pracy
  • Praca z klasą
    a) Prezentacja artykułu związanego z wypalaniem traw
    b) Rozmowa o powodach wyboru określonego rodzaju prezentacji

KARTA PRACY

1. Przeczytajcie uważnie artykuł
2. Przygotujcie prezentację tego tekstu w wybranej przez siebie formie. Macie następujące możliwości przedstawienia tekstu:
a) wiersz w formie rymowanej lub nie
b) piosenka rapowa
c) pantomima.
3. W prezentacji przedstawcie treść artykułu i Wasze zdanie na omawiany temat


AUTORZY PROGRAMU



mgr. Aleksandra Szczepanik nauczycielka
mł.asp. inż. Wojciech Rapka CMP Mysłowice
mł.asp. mgr Tomasz Majewski KM PSP Mysłowice
mł.asp. Grzegorz Siemko KM PSP Mysłowice
Dh Damian Kareciński OSP Czeladź
Dh Grzegorz Hamera OSP Czeladź

Zezwalają na powielanie, kopiowanie i wykorzystywanie zawartych w programie materiałów, z uwzględnieniem podania źródła informacji: Fundacja Akademia Dobrych Pomysłów http://www.adp.org.pl

OGÓLNOPOLSKI PROGRAM SPOŁECZNY

WYPALANIE TRAW ZABIJA LUDZI, ZWIERZĘTA, ŚRODOWISKO.
STOP! NIE WYPALAJ - NIE ZABIJAJ!


FUNDACJA
AKADEMIA DOBRYCH POMYSŁÓW
http://www.adp.org.pl